Chromoplasten

De grote verscheidenheid aan kleuren bij bloemen en vruchten is voor een groot deel te wijten aan kleurstofkorrels in de cellen. Deze kleurlichaampjes worden chromoplasten genoemd en ze behoren tot de groep celorganellen genaamd plastiden. Chromoplasten zijn verantwoordelijk voor de fel rode, oranje en gele kleuren in vele fruitsoorten en bloemen. Bij de rijping van vruchten ontwikkelen chloroplasten zich tot chromoplasten door de vorming van carotenoïden. Tot de carotenoïde pigmenten behoren twee groepen kleurstoffen: de carotenen (oranje) en xanthofyllen (geel tot rood). Deze laatste groep is verantwoordelijk voor de herstkleuren van bladeren. De oranje kleur van peen komt van beta-caroteen, een carotenoïde pigment dat in het lichaam omgezet wordt in vitamine A.

Chromoplasten zijn zeer variabel in vorm en grootte, afhankelijk van de plantensoort en het celtype waarin ze zich bevinden. In bijvoorbeeld paprika en tomaat bestaan de chromoplasten uit ronde of ovale korrels. In de cellen van een rozenbottel hebben de chromoplasten een grotere verscheidenheid aan vormen.

Rozenbottel

Van het vruchtvlees van een rijpe rozenbottel is gemakkelijk een preparaat te maken door er aan de onderkant van de schil wat materiaal af te schrapen.

Cel met chromoplasten in het vruchtvlees van een rozenbottel. Tevens is de celkern in de cel zichtbaar, uiterst rechts tegen de celwand aan gelegen. Gefotografeerd in helderveld belichting (links) en gepolariseerd licht (rechts).

Chromoplasten met grillige vormen in de cellen van rozenbottel.

Cellen uit het vruchtvlees van rozenbottel gefotografeerd in gepolariseerd licht.

Paprika

In paprika komen rode en gele chromoplasten voor. Ook hier zien we verschillende vormen, meestal rond of ovaal en soms in de vorm van een donut.

Chromoplasten in puntpaprika (links) en gele paprika (rechts).

Chromoplasten in paprika waarbij sommigen de vorm van een donut hebben.

Tomaat

In tomaten komen verschillende types gele en rode chromoplasten voor als intacte organellen en kristallijne vormen. Ze bevatten onder andere het carotenoïde pigment lycopeen.

Donkerveld opnames van chromoplasten in het vruchtvlees van tomaat.

Een cel uit het vruchtvlees van tomaat met chromoplasten in verschillende vormen. Links van het midden is de celkern met daarin een kernlichaampje (nucleolus) te zien. Gefotografeerd met ringvormige belichting.

Chromoplasten van tomaat met fasecontrast (links) en gepolariseerd licht (rechts) gefotografeerd.

Techniek

Optiek: Carl Zeiss apo 40/1.0, Neofluar 40/0.75, Leitz achro 25/0.50, Carl Zeiss achro 100/1.25, Zeiss-Winkel 25/0.45 Ph2 en Neofluar 25/0.60.